Greenwashing

‘Groen’ is het helemaal. Bedrijven doen er alles voor om over te komen als milieubewuste organisaties, die het milieu niet schaden en als het even kan zelfs bijdragen aan van alles en nog wat. Want de consument denkt graag van zichzelf dat hij goed bezig is, en dat kan door producten te kopen met ‘groene’ keurmerken. Helaas bestaat een groot deel van al het ‘groen’ uit zelfbedachte keurmerken of suggestieve reclame. Wat te denken bijvoorbeeld van de ‘groene’ SUV? Deze auto zorgt voor een berg aan CO2 uitstoot, maar is wèl de groenste van zijn klasse. Dat is vergelijkbaar met het bekijken van een heleboel cheeseburgers en vervolgens die met het plakje tomaat erop ‘gezond’ noemen.

Gelukkig zijn er instanties die hier doorheen prikken. De term ‘greenwashing’ is ontstaan; wat zoveel betekent als dingen over je product of organisatie beweren die je niet onderbouwd (maar die mensen wel graag geloven), of irrelevante zaken benoemen en relevante negeren. Voorbeelden hiervan noemt Stefan Romijn (adviseur bij Stimular, een organisatie die bedrijven steunt bij duurzaam ondernemen) in een interview met het Nederlands Dagblad: “Een oliemaatschappij biedt klimaatneutrale benzine aan en begint vervolgens met de winning van olie uit teerzand, wat elke CO2-compensatie tenietdoet. Of een gemeente zegt klimaatneutraal te willen werken en weigert vervolgens een vergunning voor windmolens.”

Het voornaamste probleem van greenwashing is de consequentie die het heeft voor de consument. Een duurzamere maatschappij ontstaat wanneer mensen bewuster (en dat is vaak ook minder) consumeren – maar daarvoor moeten ze wel juist zijn voorgelicht en vertrouwen kunnen hebben in ‘groene’ beloftes. Het risico is er dat op den duur de maatschappij zich alleen groener voor gaat doen – maar in feite nog net zo vervuilend is als vooraf aan de groene hype.

Het bedrijf Futerra heeft de zogenaamde ‘Greenwash Guide’ opgesteld. Hierin staan o.a. bedrijven die zich schuldig maken aan greenwashing (overigens lang niet altijd bewust) en tekenen die aangeven dat er greenwashing in het spel is. Die wil ik hieronder even noemen (zie hier voor de bron):

1. Wollig taalgebruik. Veel ‘groene’ begrippen hebben helemaal geen vastomlijnde definitie. Wat is ‘eco-bewust’? Of een bekende: ‘klimaatneutraal’? Klimaatneutraal zijn we nooit, we verbruiken immers sowieso zuurstof en we produceren sowieso CO2. We kunnen wel bepaalde uitstoot tegengaan, maar klimaatneutraal zijn is een kreet die vrijwel niemand kan waarmaken.
2. Groene producten van een vervuilend bedrijven. Als voorbeeld noemt de gids een bedrijf dat milieuvriendelijke (d.w.z. energiezuinige) lampen produceert, maar vervolgens wel afvalstoffen in de rivier dumpt. Uiteraard adverteer het bedrijf alleen met het eerste!
3. Suggestieve afbeeldingen in advertenties. Bloemetjes uit een uitlaat? Dat krijg je zelfs niet voor elkaar als je auto rijdt op zonnebloemolie :-)
4. Irrelevante claims. Ik noemde net de voorbeelden van Romijn al.
5. Beste in een bepaalde klasse. Hier slaat het voorbeeld van de SUV (en de cheeseburger) op. Komt veel voor!
6. Ongeloofwaardige uitspraken, zoals ‘groene’ sigaretten.
7. Wetenschappelijk jargon. Ik ben persoonlijk een groot voorstander van advertenties die hun claims degelijk onderbouwen. Maar meestal bestaat het ‘wetenschappelijke’ deel gewoon uit een paar termen die niemand begrijpt en die eigenlijk amper wat te maken hebben met wat ze beweren. Veel verzorgingsproducten kennen bijvoorbeeld de kreet ‘dermatologisch getest!’ (dit heeft niet zoveel met duurzame producten te maken, maar het schiet me nu te binnen). Maar wat was dan de uitslag van die test?
8. Keurmerken. Onderaan de advertentie staan een paar groene logootjes. Maar wat zeggen die, als je de bijbehorende organisaties niet kent? Bestaan dieüberhaupt wel?
9. Geen bewijs. Soms is een bewering wel terecht, maar andere keren niet. Hoe kan je als consument weten of een claim juist is?
10. Leugens. Soms word je als consument gewoonweg belazerd, wat vaak een teken van greenwashing is. De gids kan helaas niet vertellen hoe je dan door moet hebben dat er wordt gelogen…

De volgende keer meer over de gevolgen van greenwashing voor maatschappij en industrie.

1. Petroeska zegt:

   12/05/2010 om 08:39

   Hoi Max,

   Momenteel doe ik onderzoek naar ‘Greenwashing in relatie tot duurzammheid in de bouw’ voor de afronding voor mijn studie bouwkunde aan de Hogeschool Arnhem Nijmegen en ik zou graag je achternaam willen hebben om als bron te kunnen vermelden.

   Bij voorbaat hartelijk dank.

   Petroeska Siccama- de Rooij
2. Max zegt:

   17/05/2010 om 12:36

   Hoi Petroeska,

   Ik heb mij voor dit artikel gebaseerd op (m.n.) de Greenwash Guide (http://www.futerra.co.uk/downloads/Greenwash_Guide.pdf) en het ND (http://www.nd.nl/artikelen/2009/augustus/21/alles-groen-wassen). Je kan naar hun refereren. Als je ook mijn naam/gegevens wil weten, dan kan je me mailen op max@duurzamer.com.

   Groeten,

   Max