Duurzame verlichting

www.duurzaamnieuws.nl schrijft over de uitfasering van de gloeilamp. Nederland loopt voorop in het gebruik van energiezuinige lampen (van de gemiddeld 57 lampen per huishouden zijn er 17 energiebesparend, aldus Duurzaamnieuws.nl), maar de consument lijkt nog steeds wat moeite te hebben met de overstap op spaarlampen en LED-verlichting. Dit wordt vooral geweten aan onwetendheid; men denkt nog steeds dat spaar- en LED-lampen onderdoen voor de gloeilamp. Dat valt echter mee: er zijn zeker spaarlampen die direct aangaan, en qua lichtopbrengst en kleur presteren de energiezuinige lampen (minstens) even goed als de gloeilamp. De investering van het vervangen van een gloeilamp door een spaarlamp betaalt zich al in acht tot tien maanden terug, en bovendien gaat een spaarlamp veel langer mee.

Even wat details. De eenheid van lichtsterkte is de candela (cd). De exacte definitie laten we even achterwege. In ieder geval geldt: hoe feller de lamp, hoe meer candela. Een gloeilamp van 100W heeft een lichtsterkte van ongeveer 120cd. De candela is verwant aan de lumen (lm) – de eenheid voor lichtstroom: het aantal lumen van een lichtbron is gelijk aan de lichtsterkte (candela) maal de grootte van de hoek van de bundel (in sterradiaal – de hoek op een bol). Simpelweg: een gerichte lamp van 10 candela heeft minder lumen dan een lampbol van 10 candela. Dezelfde gloeilamp geeft een lichtstroom van ongeveer 1200 lumen. Meer over groot- en eenheden van licht vind je hier.

De lichtproductie van een lichtbron wordt bepaald door het aantal lumen dat we terugkrijgen als we energie (meestal stroom) door de lamp sturen.

• Een kaars haalt zo’n 0.3 lm/W. Die is dus niet energiezuinig ;-)
• De gloeilamp – of op dezelfde techniek gebaseerde lampen – haalt ergens tussen de 12 en de 35 lm/W, afhankelijk van het precieze type.
• De halogeenspot komt op ongeveer 20lm/W.
• Een (moderne) spaarlamp haalt 55-60 lm/W. Er zijn echter ook al spaarlampen die 80-100lm/W produceren, dit zijn meestal TL-buizen.
• Een ledlamp (led mag tegenwoordig zonder hoofdletters, aangezien het een ingeburgerde term is – maar dat terzijde) haalt zo’n 25lm/W. Er zijn ook al ledlampen ontwikkeld die door geheel nieuwe technieken het tienvoudige kunnen produceren, maar deze zijn vooralsnog te duur voor de consument (zie hier).

Let dus bij het vervangen van gloeilampen door leds op het aantal Watt van de lamp. Als je een ledspot tegenkomt met mooi warmwit licht waar 2W op staat, houd er dan rekening mee dat je hier pakweg 25*2=50lm uithaalt – dat is nog lang geen gloeilamp. Maar let ook op het feit dat een gloeilamp een lichtpunt is – hij straalt naar alle kanten licht uit. Leds zijn vaak spotjes, die hun licht dus richten (b.v. als leeslamp). Het aantal lumen mag dus ook fors lager zijn, zolang die maar worden gebruikt om je boek te verlichten en niet de hele kamer. Gewoon even proberen dus. Bij spaarlampen hoef je weinig te vrezen en moet je alleen even kijken of hij snel genoeg aangaat en de kleur je bevalt.

*edit 31/08/09: Op www.e-lumen.eu kan je vanaf 01/09/09 advies vinden over welke gloeilamp je het beste waarmee kunt vervangen. Vanaf 2012 zijn gloeilampen niet meer in de winkels te verkrijgen.